{"id":69,"date":"2025-08-15T22:00:02","date_gmt":"2025-08-15T19:00:02","guid":{"rendered":"https:\/\/unite-mag.com\/2025\/08\/15\/bedenlerde-habitus-beeni-ve-kusurlu-olarak-teki\/"},"modified":"2026-09-10T21:27:03","modified_gmt":"2026-09-10T18:27:03","slug":"bedenlerde-habitus-beeni-ve-kusurlu-olarak-teki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/unite-mag.com\/en\/bedenlerde-habitus-beeni-ve-kusurlu-olarak-teki\/","title":{"rendered":"Bedenlerde Habitus, Be\u011feni ve \u201cKusurlu\u201d Olarak \u00d6teki"},"content":{"rendered":"
\n

Ay\u00e7a G\u00fcne\u015f<\/p>\n

Bedenlerde Habitus ve Be\u011feni sosyal hayat\u0131n i\u00e7inde yer al\u0131r. Bireyleri, bedenleri incelerken sadece \u00f6znel a\u00e7\u0131dan de\u011fil, i\u00e7inde bulundu\u011fu toplum bak\u0131m\u0131ndan da incelemek gerekir. Bireyler, \u00e7evre etkenleriyle birlikte sahip olduklar\u0131 sermayelerce de\u011ferlendirilir. <\/p>\n

Pierre Bourdieu, sosyolojik a\u00e7\u0131dan be\u011feni kavram\u0131n\u0131n incelenmesini, sosyal psikanalize benzetmi\u015ftir. Bourdieu, bireylerin edindi\u011fi be\u011feniler b\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fcn, bir toplumun, bir s\u0131n\u0131f\u0131n i\u00e7inde bulundu\u011fu dinamiklerden, ya\u015fam ko\u015fullar\u0131ndan, k\u00fclt\u00fcrel sermayelerinden ba\u011f\u0131ms\u0131z bir \u015fekilde incelenemeyece\u011fini s\u00f6yler (Bourdieu, 2021, s.53<\/em>). Be\u011feni yarg\u0131s\u0131na de\u011finmeden \u00f6nce, Bourdieu\u2019nun bedeni konumland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 kavramlar\u0131 incelemek daha do\u011fru olacakt\u0131r.<\/p>\n

Bourdieu\u2019nun Habitus kavram\u0131 ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, bireylerin alanlar i\u00e7inde deneyimledi\u011fi eylemleri, bilin\u00e7 d\u0131\u015f\u0131 bir bi\u00e7imde uygulad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zlemlenir. Bu bilin\u00e7 d\u0131\u015f\u0131 uygulamalar; etnisite, dil, toplumsal normlar, cinsiyet kavramlar\u0131 gibi kal\u0131pla\u015fm\u0131\u015f bilgi sistemlerini i\u00e7ermektedir. Habitus, bireyin ya da toplumun, ge\u00e7mi\u015fteki deneyimlerden g\u00fcn\u00fcm\u00fcze ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131, bir dizi kal\u0131c\u0131 yatk\u0131nl\u0131klar sistemidir ve kal\u0131c\u0131 hale gelen eylemlerin toplumlardan edinilip \u00f6znel olarak bireyin uygulamas\u0131 ve i\u00e7selle\u015ftirmesiyle olu\u015fmaktad\u0131r. Bourdieu, ki\u015filerin bireysel eylemlerinin toplumsal yap\u0131 i\u00e7erisinde \u015fekillendi\u011fini ve ger\u00e7ekle\u015fen eylemlerin, olu\u015fan yap\u0131lar\u0131n yans\u0131mas\u0131 oldu\u011funu ortaya koymaktad\u0131r (Akt., \u00c7abar, 2022, s.12-13<\/em>). <\/p>\n

Habitus kavram\u0131ndaki alanlar, bireylerin g\u00fcnl\u00fck hayatta konumlad\u0131klar\u0131 yerleri kapsamaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin; ev, okul, i\u015f yeri bunlardan birka\u00e7\u0131d\u0131r. Her habitusun kendine has \u00f6zellikleri vard\u0131r ve g\u00fcndelik hayatta otomatik bir \u015fekilde meydana gelen hareketlerin b\u00fct\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Toplumsal farkl\u0131l\u0131klar\u0131n ve e\u015fitsizli\u011fin temel sebebi de habitus kavram\u0131n\u0131 tan\u0131mlamaktad\u0131r. <\/p>\n

Bourdieu\u2019ya g\u00f6re, ki\u015fisel-\u00f6znel olan \u015feyler bir o kadar da toplumsald\u0131r. Bireyin eylemleri sadece tekil olan\u0131n de\u011fil, kolektif olan\u0131n da yans\u0131mas\u0131d\u0131r. Bu do\u011frultuda habitusa toplumsalla\u015fm\u0131\u015f, kolektif hale gelmi\u015f bir \u00f6znellik de denilebilir. Eylemler bedenle\u015fmi\u015f olan, \u00f6znellikten uzakla\u015fm\u0131\u015f bireylerin g\u00f6zlenmesi ile ortaya \u00e7\u0131kar. Bedenlerin ortaya koydu\u011fu, birbirlerine aktard\u0131\u011f\u0131 sistematik alg\u0131lar ve be\u011feni sistemleridir (Tekin, 2015, s.89<\/em>). <\/p>\n

Habitus kavram\u0131yla incelendi\u011finde beden, bulundu\u011fu toplumlar\u0131n \u00f6zelliklerini ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bir bak\u0131ma kolektiflerin temsili halindedir. Bourdieu\u2019ya g\u00f6re beden, kavramsal olarak fiziksel sermayenin i\u00e7inde yer almaktad\u0131r ve toplumlar\u0131n temsilini \u00fc\u00e7 farkl\u0131 bi\u00e7imde ta\u015f\u0131r. Bunlar; bireyin sosyal konumu, habitusun bi\u00e7imlenmesi, be\u011feninin geli\u015fmesidir (Tekin, 2015, s.90<\/em>). <\/p>\n

Ki\u015finin sosyal konumunun olu\u015fmas\u0131nda, bireylerin sahip olduklar\u0131 sermayeler yer almaktad\u0131r. \u0130nsanlar\u0131n do\u011fu\u015ftan sahip oldu\u011fu habitus, benzer \u00e7evrelerde hayat\u0131 kolayla\u015ft\u0131r\u0131rken, ba\u015fka bir sosyal hayatta e\u015fitsizliklerinin meydana gelmesine neden olabilmektedir. Sosyal sermaye \u00f6ncelikli olarak ki\u015filerin ikili ileti\u015fimlerinin geli\u015fmesinde etkilidir. Sonraki a\u015famada ise ekonomik ve k\u00fclt\u00fcrel sermaye ile ili\u015fkilidir (Akt., \u00c7abar, 2022, s.21<\/em>). <\/p>\n

K\u00fclt\u00fcrel sermaye, bireylerin i\u00e7inde bulundu\u011fu sosyal hayatta edindi\u011fi bilgileri deneyimlemesidir. K\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015flardan itibaren, bedenin ait oldu\u011fu ailenin k\u00fclt\u00fcrel yap\u0131s\u0131 ya da al\u0131nan e\u011fitimle beraberinde gelen diploma buna \u00f6rnek g\u00f6sterilebilir. Bourdieu\u2019ya g\u00f6re k\u00fclt\u00fcrel sermaye, i\u00e7erisinde bir\u00e7ok k\u00fclt\u00fcrel edinimi i\u00e7ermektedir. Bunlar genel k\u00fclt\u00fcr, s\u00f6zel beceri ve e\u011fitim sistemidir (Akt. \u00c7abar, 2022, s.18<\/em>). K\u00fclt\u00fcrel sermaye, sadece aile ve okul gibi kurumlardan elde edinilen pratiklerden de\u011fil ayn\u0131 zamanda da sosyal hayat\u0131n i\u00e7inden edinilen deneyimlerle de geli\u015fmektedir. Ki\u015filerin edindi\u011fi deneyimlerin uygulanmas\u0131nda, yani be\u011fenilerinin temelinde k\u00fclt\u00fcrel sermaye yer almaktad\u0131r (Kaplan, Yard\u0131mc\u0131o\u011flu, 2020, s.31<\/em>).<\/p>\n

Pierre Bourdieu\u2019nun alan kavram\u0131 ise habitusun, yani bireylerin eylemlerinin g\u00f6zlendi\u011fi sahad\u0131r. Bu kavram do\u011frultusunda ki\u015filerin sermayelerine g\u00f6re farkl\u0131 alanlar mevcuttur. Bourdieu alanlar\u0131n \u00f6zelliklerinin, habitusun do\u011frultusunda \u015fekillendi\u011fini ve sadece bu \u015fekilde tan\u0131mlanabilece\u011fini belirtmi\u015ftir (Akt., \u00c7abar, 2022, s.23<\/em>). K\u0131saca alan, bireylerin sahip oldu\u011fu sermayeleri sosyal hayatta sergiledi\u011fi yerdir.<\/p>\n<\/div>\n

\"
G\u00f6rsel 1. Ay\u00e7a G\u00fcne\u015f. Alan Serisi. 2022-2023. (Bez \u00fczerine ya\u011fl\u0131 boya, 84×150 cm)<\/figcaption><\/figure>\n
\n

Bourdieu\u2019nun habitus, alan ve be\u011feni kavram\u0131 do\u011frultusunda inceledi\u011fim bedenim ise \u00f6zne olan benin, davran\u0131\u015flar\u0131m\u0131n, be\u011fenilerimin ve se\u00e7imlerimin in\u015fa edildi\u011fi yer olarak tan\u0131mlanabilir (G\u00f6rsel 1). Alan adl\u0131 bu resimde, uzuvlar\u0131m\u0131 ve merkeze yerle\u015ftirdi\u011fim g\u00f6bek deli\u011fi ile bedenimin g\u00f6z\u00fckmeyen di\u011fer k\u0131s\u0131mlar\u0131, izleyicinin varsay\u0131mlar\u0131yla tamamlamas\u0131 beklenmektedir. D\u00f6rt par\u00e7adan olu\u015fan tuvalde yer alan birey, \u00e7\u0131plak gibi de\u011ferlendirilebilir \u00e7\u00fcnk\u00fc resimde bedenin baz\u0131 par\u00e7alar\u0131 yer almaz. Bu par\u00e7alar\u0131 tamamlamak izleyiciye b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Resmedilen beden belki de sanat\u00e7\u0131n\u0131n otosans\u00fcr uygulad\u0131\u011f\u0131 bir durumu ifade etmektedir. V\u00fccut adeta \u00e7arm\u0131ha gerilmi\u015ftir. Resimde yer alan fig\u00fcr, bir yandan kendini sunarken, bir yandan da kendini saklam\u0131\u015f olabilir mi? Resimde Milo Ven\u00fcs\u2019\u00fc gibi \u201cha d\u00fc\u015ft\u00fc ha d\u00fc\u015fecek\u201d denilen erotik nesne haline gelen \u00f6rt\u00fc yok ama yine de sanat\u00e7\u0131 bununla bir erotizm yaratmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor olabilir mi? Bu, san\u0131lan\u0131n aksine erotik bir beden olabilir mi? Gizlemek g\u00fczel olan m\u0131d\u0131r? Byung Chul Han bize g\u00fczel ve erotik aras\u0131ndaki ba\u011fdan \u015f\u00f6yle bahseder:<\/p>\n

\n

Gizlemek, geciktirmek, oyalamak g\u00fczelin mek\u00e2n-zamansal stratejisidir. Yar\u0131 gizlinin hesab\u0131 ayart\u0131c\u0131 bir par\u0131lt\u0131 \u00fcretir. G\u00fczel, g\u00f6r\u00fcnmekten teredd\u00fct eder. Oyalama, do\u011frudan temastan korur. Bu erotik i\u00e7in temel bir \u015feydir. Pornografide oyalama yoktur. Do\u011frudan meseleye girer (Han, 2018, s.30).<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n

Bahsi ge\u00e7en erotik g\u00fczellemelerde yer alan \u015fi\u015fman kad\u0131n imgesi, kimlerin be\u011fenisine hitap etmektedir? \u015ei\u015fman kad\u0131n g\u00fczelli\u011fi, sadece bir fantezi \u00fcr\u00fcn\u00fc m\u00fcd\u00fcr? \u0130zleyici, k\u0131ll\u0131 bir kad\u0131n v\u00fccudu ve \u00e7atlak bir deri ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131nda kendi neye karar verir? Tiksinir mi? Fantezi mi kurar? Uzakla\u015f\u0131r m\u0131? Be\u011fenir mi? Bu resim arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ortaya \u00e7\u0131kan bu sorular ile g\u00fczellik alg\u0131s\u0131, tersine \u00e7evrilebilir mi?<\/p>\n

Bourdieu\u2019nun tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 be\u011feni, ki\u015filer taraf\u0131ndan \u00fcretilen ve kolektif bir \u015fekilde yayg\u0131nla\u015fan k\u00fclt\u00fcrel pratik, me\u015fru olan veya olmayan hiyerar\u015fi sistemlerine ba\u011fl\u0131 toplumsal \u00fcr\u00fcnlerdir. Be\u011feniler d\u00fcnyas\u0131, bireylerin sahip olduklar\u0131 sermayeler ile birlikte geli\u015fir. \u0130nsanlar aras\u0131ndaki s\u0131n\u0131f ayr\u0131m\u0131 ne kadar fazlaysa be\u011feniler birbirinden bir o kadar uzakla\u015f\u0131r.<\/p>\n

G\u00fcndelik hayattaki s\u0131radan be\u011feniler, ideolojiler kadar geni\u015f bir alan\u0131 kapsar. Dolay\u0131s\u0131yla be\u011feninin, bireyler aras\u0131ndaki s\u0131n\u0131f farkl\u0131l\u0131klar\u0131 ile birlikte \u015fekillenmesi ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olmu\u015ftur. Be\u011feniler bir bak\u0131ma, bireyin se\u00e7imlerini de kapsamaktad\u0131r. Basit\u00e7e t\u00fcketmek i\u00e7in se\u00e7ilen g\u0131dalar, g\u00fcnl\u00fck kullan\u0131m e\u015fyalar\u0131, mobilyalar buna \u00f6rnek g\u00f6sterilebilir. Bu be\u011feniler zihinlere otorite taraf\u0131ndan yarat\u0131lan d\u00fcnya arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile i\u015flenir ve s\u0131n\u0131flar bedenlerde g\u00f6r\u00fcn\u00fcr olur. B\u00f6ylece i\u015flenen bedenler s\u0131n\u0131flar\u0131n nesnesi haline gelir (Tekin, 2015, s.91<\/em>). \u201cZira be\u011feni, sahip oldu\u011fumuz her \u015feyin ki\u015filer, \u015feyler, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n g\u00f6z\u00fcnde ifade etti\u011fimiz her \u015feyin, kendi kendimizi s\u0131n\u0131fland\u0131rmam\u0131zdaki ve ba\u015fkalar\u0131n\u0131n bizi s\u0131n\u0131fland\u0131rmas\u0131ndaki her \u015feyin temelidir\u201d (Bourdieu, 2021, s.101-102<\/em>).<\/p>\n

Be\u011fenilerin sahipleri (iktidarlar, insanlar), kendilerinin d\u0131\u015f\u0131nda kalan \u015feyler ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131nda z\u0131tl\u0131klar olu\u015fmaya ba\u015flar. Z\u0131tl\u0131k olu\u015fturan o \u015fey, normal d\u0131\u015f\u0131 ya da negatif anlamlar y\u00fcklenen bir olu\u015fum haline gelir. \u201cPozitif\u201d tarafta kalanlar, kendilerini me\u015fru be\u011feniye (\u00e7o\u011funlukla kabul g\u00f6ren be\u011feni) sahip olan kimseler olarak g\u00f6r\u00fcr (Bourdieu, 2021, s.102-103<\/em>).<\/p>\n

\u201cHer maddi miras, ayn\u0131 zamanda k\u00fclt\u00fcrel bir mirast\u0131r\u201d (Bourdieu, 2021, s.124<\/em>). Aile, i\u00e7erisinde bulundurdu\u011fu be\u011fenileri, yeni yeti\u015fen eyleyicilere (bireylere) aktar\u0131r. Al\u0131nan be\u011feniler a\u015final\u0131k ili\u015fkisinden ortaya \u00e7\u0131kar. A\u015fina olunan be\u011feniler mirast\u0131r. \u0130yi, k\u00f6t\u00fc, g\u00fczel, \u00e7irkin, normal ve anormal olan \u015feyler, bedenlerde i\u015flenir. Bilin\u00e7 d\u0131\u015f\u0131 olarak dayat\u0131lan bu veriler, yeniden bedenler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar. Bedenler bu i\u015flenen be\u011fenileri kendi habituslar\u0131n\u0131n en derinlerinde muhafaza eder (Bourdieu, 2021, s.125<\/em>).<\/p>\n

\u201cMe\u015fru be\u011feni\u201d nin d\u0131\u015f\u0131nda kalan be\u011feniler, \u00f6teki olanlard\u0131r. Me\u015fru olan be\u011feniler pozitif anlam ta\u015f\u0131rken, me\u015fru olmayanlar negatif anlam y\u00fckl\u00fcd\u00fcr. Bu yakla\u015f\u0131mla, normal olan ve normalin d\u0131\u015f\u0131nda kalan, kusurlu bedene ula\u015f\u0131l\u0131r. Normal olan \u015fey\/\u015feyler, kimilerine g\u00f6re \u00e7o\u011funlu\u011fun kabul etti\u011fi, g\u00f6ze \u00e7arpmayan ve toplumlar\u0131n genel yap\u0131s\u0131na uygunluk g\u00f6sterenlerle tan\u0131mlanabilir. Bir bak\u0131ma normallik, ideal olan ile e\u015fle\u015ftirilebilir. Bedenlerin normalli\u011fi de bu tan\u0131mlara e\u015flik eder. Akla ilk gelen deformasyona u\u011framayan, standart, eksiklik ya da fazlal\u0131\u011f\u0131 olmayan bedenler normal olarak kabul edilir. Bu da bizleri kusursuz ve ideal olan beden kavramlar\u0131na g\u00f6t\u00fcrmektedir (Tun\u00e7el, 2018, s.5-6<\/em>)<\/p>\n

Normal olan bedenler, ayn\u0131 zamanda beden alg\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131 da y\u00f6nlendirir. Kusursuz bedeni normal olan beden olarak kabul etti\u011fimizde, di\u011ferleri oyunun d\u0131\u015f\u0131nda kalarak \u00f6teki ve kusurlu olur. Bu anormal olan durumlar; eksik ya da fazla uzuvlar, a\u015f\u0131r\u0131 zay\u0131f ya da kilolu bedenler, kad\u0131n ve erkeklere g\u00f6re farkl\u0131 \u015fekillerde belirlenmi\u015f olan g\u00fczellik standartlar\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda kalanlar olarak \u00f6rneklendirilebilir (Tun\u00e7el, 2018, s.7<\/em>)<\/p>\n<\/div>\n

\"
G\u00f6rsel 2.Ay\u00e7a G\u00fcne\u015f. \u00d6\u011f\u00fcn IV. 2023. (k\u00e2\u011f\u0131t \u00fczerine karakalem, 30x40cm)<\/figcaption><\/figure>\n
\n

Normal d\u0131\u015f\u0131 kalanlar, toplumlar\u0131n habituslar\u0131na da ters d\u00fc\u015fer ve alanlarda onlara yer yoktur. Modern toplumlar\u0131n normal olan\u0131 yap\u0131land\u0131rma s\u00fcrecine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda \u015fi\u015fman kad\u0131n, bedene y\u00fcklenen g\u00fczellik alg\u0131lar\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda kalacakt\u0131r. \u00d6\u011f\u00fcn IV (G\u00f6rsel 2) adl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmada; ince bel, narin parmaklar, p\u00fcr\u00fczs\u00fcz bir ten ile b\u00fct\u00fcnle\u015fen ve tan\u0131mlanan kad\u0131n bedeni imgesi yoktur. Bunun yerine izleyici, iri bir g\u00f6bek ve \u00e7atlam\u0131\u015f olan deriyi elleriyle s\u0131k\u0131\u015ft\u0131ran bir fig\u00fcr\u00fcn yer ald\u0131\u011f\u0131 bir sahneyle kar\u015f\u0131la\u015fmaktad\u0131r. Bu, \u00f6teki oldu\u011funun bilincinde olan bir fig\u00fcr\u00fc g\u00f6steren bir sahnedir. Resimde ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir \u015fekilde bi\u00e7imlendirilmi\u015f olan bedenin, kusurlu olma hali art\u0131k neredeyse kusursuza d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u00c7al\u0131\u015fmada plastik anlamda estetize edilen \u00f6teki, art\u0131k bak\u0131lmak istenilen, haz al\u0131nan bir nesne haline gelmesi ama\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

\n

Erkek davrand\u0131klar\u0131 gibi, kad\u0131nlarsa g\u00f6r\u00fcnd\u00fckleri gibidirler. Erkekler kad\u0131nlar\u0131 seyrederler. Kad\u0131nlarsa seyredili\u015flerini seyrederler. Bu durum yaln\u0131z erkeklerle kad\u0131nlar aras\u0131ndaki ili\u015fkileri de\u011fil, kad\u0131nlar\u0131n kendileriyle ili\u015fkilerinin de belirler. Kad\u0131n\u0131n i\u00e7indeki g\u00f6zlemci erkek, g\u00f6zlenense kad\u0131nd\u0131r. B\u00f6ylece kad\u0131n kendisini bir nesneye – \u00f6zellikle g\u00f6rsel bir nesneye \u2013 seyirlik bir \u015feye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrm\u00fc\u015f olur (Berger, 2016, s.47).<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n

Berger\u2019in bahsetti\u011fi gibi erkek ve kad\u0131nlar\u0131n beden be\u011fenileri a\u00e7\u0131klamalar\u0131na bak\u0131larak aradaki farklar\u0131 g\u00f6rebilmekteyiz. Bedeni sunmaktaki ama\u00e7; sa\u011fl\u0131k, maddi yeterlilik, \u00f6zen yat\u0131r\u0131m\u0131, bedenin g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcne yeterli zaman ay\u0131rma gibi eylemleri, bireylerin v\u00fccutlar\u0131na i\u015fledi\u011finin kan\u0131t\u0131n\u0131 g\u00f6stermektir (Bourdieu, 2021, s.261<\/em>).<\/p>\n

G\u00fczelin kar\u015f\u0131s\u0131nda duran \u00e7irkin, zarifin z\u0131tt\u0131 kaba gibi kal\u0131plar otorite taraf\u0131ndan bedenlere y\u00fcklenir ve sunulan beden, \u00f6teki ve kusurlu konumunda kald\u0131ysa, ona toplum taraf\u0131ndan negatif yakla\u015f\u0131mlar uygulan\u0131r. \u00c7ocukluk d\u00f6nemlerinden beri anlat\u0131lan masallar bu y\u00fcklenen anlamlara bir kar\u015f\u0131l\u0131k verebilir. \u00d6rne\u011fin, K\u00fclkedisi masal\u0131na bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda masaldaki ana karakter Cinderella\u2019d\u0131r. Gizlice gitti\u011fi balodan acil bir \u015fekilde ayr\u0131l\u0131rken cam ayakkab\u0131s\u0131n\u0131 geride b\u0131rak\u0131r. Prens etkilendi\u011fi kad\u0131n\u0131 bulmak i\u00e7in ayakkab\u0131y\u0131 alarak sahibini bulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Tek tek gezerek kad\u0131nlara bu ayakkab\u0131lar\u0131 denetir lakin hi\u00e7birine uymaz. Son olarak Cinderella\u2019n\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 eve gelir. Cinderella\u2019n\u0131n k\u00f6t\u00fc k\u0131z karde\u015fleri ve \u00fcvey annesi o kadar iri yar\u0131d\u0131rlar ki ayakkab\u0131 onlara da olmaz. S\u0131ra Cinderella\u2019ya gelir. Prens, sonunda narin ve zarif ayaklara sahip olan, cam ayakkab\u0131n\u0131n sahibini bulur. Sonsuza kadar mutlu ya\u015farlar. Masallarda k\u00f6t\u00fc olan karakterlerin hep \u00e7irkin, iri yar\u0131, kilolu ve \u00f6zellikle kad\u0131n karakterler olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6rmekteyiz. \u00d6te yandan ba\u015frolde olan ana karakterlerin minyon, narin, t\u00fcm erkeklerin ilgisini \u00e7eken ve hatta cam ayakkab\u0131n\u0131n \u00fczerinde durabilen zay\u0131f kad\u0131nlard\u0131r.<\/p>\n

Toplumlarda, d\u00f6nem d\u00f6nem de\u011fi\u015fkenlik g\u00f6steren be\u011feni, ilkel \u00e7a\u011flardan g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar devam etmektedir. Nitekim bu be\u011fenilerin, kad\u0131n bedeni \u00fczerindeki keskin etkisi ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. \u201cK\u00fclt\u00fcrel olarak bug\u00fcn kabul g\u00f6ren belirli bir kad\u0131n tipi vard\u0131r. 1.68-1.70 cm aras\u0131nda bir boya, uzun bacaklara, bronz tene ve din\u00e7 g\u00f6r\u00fcn\u00fcme sahip olmal\u0131, bir dirhem bile fazla eti bulunmamal\u0131d\u0131r\u201d (\u0130nceo\u011flu ve Kar, 2010, s.81<\/em>). Bu olgular bizi, bireylerin, \u00f6znellikleri ile sosyal hayatta var olmalar\u0131na, g\u00f6t\u00fcrmektedir. \u201cToplum ve ki\u015filer aras\u0131 etkile\u015fimler bedeni \u015fekillendirir, bedensel al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131, beden tekniklerini ve dolay\u0131s\u0131yla da bedenin d\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcn\u00fc de\u011fi\u015ftirir\u201d (Akt., Kuruo\u011flu ve \u00d6zsel, 2018, s.21<\/em>). Be\u011fenilerimiz yani habitusumuzda bi\u00e7imlenen se\u00e7imlerimiz, bedenlerimiz arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla bizleri a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karmaktad\u0131r. \u015eekillenen beden, \u00f6tekile\u015ftik\u00e7e ona \u015fiddet s\u00f6ylemleri y\u00fcklenir. Bu negatif durumlarla kar\u015f\u0131la\u015fan bireyler, kabul g\u00f6ren di\u011fer bedenler aras\u0131nda kendilerine bir alan bulamayabilir.<\/p>\n<\/div>\n

\"
G\u00f6rsel 3. Ay\u00e7a G\u00fcne\u015f. Ay\u0131 Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc. 2020. (al\u00e7\u0131 \u00fczerine akrilik boya, hal\u0131, 100x175x21cm)<\/figcaption><\/figure>\n
\n

Bireyler yer ald\u0131\u011f\u0131 toplumlarda, \u00e7o\u011funlukta olan be\u011feni kal\u0131plar\u0131 \u00fczerine bedenlerini \u015fekillendirebilir. Bireyler fark\u0131nda olmadan bu \u015fekillendirmeleri \u00f6z\u00fcmseyebilirler. Bunun temel sebepleri; alana uyum sa\u011flama, kabul ve onay g\u00f6rme iste\u011finden kaynaklan\u0131r. Bu s\u00fcre\u00e7te, bedenlerin kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 yeni kavramlar ortaya \u00e7\u0131kar. Normal olan beden ve \u00f6teki beden. \u00d6teki olan hali ile kabul g\u00f6rmeye \u00e7al\u0131\u015fan beden, kendine ait bir yer bulmak ister. Kendisini kabul edenlerin oldu\u011fu bir yerde \u00f6teki olan beden, art\u0131k normaldir.<\/p>\n

\u0130deal uzuv aray\u0131\u015flar\u0131, kad\u0131n bedenin daima \u00e7ekici olmas\u0131 gerekti\u011finden kaynaklanmaktad\u0131r. Kad\u0131nlar\u0131n, yarat\u0131lan v\u00fccut idealine ilgisini korumas\u0131n\u0131n en \u00f6nemli mekanizmas\u0131, kad\u0131nlar\u0131n s\u00fcrekli arzulanacak bir bedene sahip olmalar\u0131 gerekti\u011fi fikrinin a\u015f\u0131lanmas\u0131d\u0131r. Bu uzuvlar\u0131n \u00e7ekici olmas\u0131 i\u00e7in elbette uzun, narin ve ince olmalar\u0131 y\u00f6n\u00fcnde genel bir yarg\u0131 bulunmaktad\u0131r \u015ei\u015fman, kal\u0131n, kaba bir uzuv bu yarg\u0131lar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda kalabilir (G\u00f6rsel 4).<\/p>\n<\/div>\n

\"
G\u00f6rsel 4. Ay\u00e7a G\u00fcne\u015f. Uzun Oturma. 2021. (al\u00e7\u0131 \u00fczerine akrilik boya, k\u00f6p\u00fck, minder, 79x57x25cm)<\/figcaption><\/figure>\n
\n

Bedenlerimizin g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc, sosyal hayat\u0131n her alan\u0131nda bizi etkilemektedir. Gelenek, norm, inan\u00e7 gibi kavramlar zamanla toplumlar\u0131n be\u011fenilerini belirleyen al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131 olu\u015ftururlar. Be\u011feniler sonucu yap\u0131lan eylemler al\u0131\u015fkanl\u0131\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015febilir. Bireyler hi\u00e7 kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalmad\u0131\u011f\u0131 (ya da az rastlad\u0131\u011f\u0131) \u015feylere yabanc\u0131la\u015fabilirler. \u0130tici ya da \u00e7ekici bulma halleri de\u011fi\u015fkenlik g\u00f6sterse de toplumlarda aidiyet bulmak i\u00e7in \u00e7o\u011funlu\u011fun fikri benimsenir.<\/p>\n

Bourdieu, bedenlerin do\u011fu\u015ftan, biyolojik olarak ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131 varl\u0131klar\u0131n\u0131n, toplum ile etkile\u015fime girdi\u011finde saf olmayan yap\u0131lara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6ylemektedir. Bireylerin edindi\u011fi tav\u0131rlar\u0131, eylem ve davran\u0131\u015flar\u0131 beden, sembolik olarak ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Bunlara ek olarak bedenlere kozmetik m\u00fcdahaleler, \u00f6rne\u011fin; makyaj, sa\u00e7 \u015fekli, sakal, b\u0131y\u0131k, giyim tarz\u0131, bedenlerin b\u00fct\u00fcnsel olarak fazla ya da eksik g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc ile yeniden \u015fekillenebilir. Dolay\u0131s\u0131yla beden toplumsal bir \u00fcr\u00fcn haline gelmektedir (Tekin, 2015, s.93<\/em>).<\/p>\n

Bireylerin sahip oldu\u011fu sermaye ve ait olduklar\u0131 s\u0131n\u0131flara g\u00f6re bi\u00e7imlenen bedenler, g\u00fczellik, giyim, sanat, m\u00fczik, spor gibi faaliyetleri kendi a\u015fina olduklar\u0131 \u015feyler do\u011frultusunda se\u00e7erler. Konu halk s\u0131n\u0131flar\u0131 oldu\u011funda ise bu be\u011feni yal\u0131nla\u015f\u0131r. Halk s\u0131n\u0131flar\u0131n\u0131n sahip oldu\u011fu sermayelere g\u00f6re yapt\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imler, m\u00fctevaz\u0131 ve basit olarak adland\u0131r\u0131labilir. Basit ve m\u00fctevaz\u0131 olanlar \u015feyler, hem nesnel hem de \u00f6znel olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kar. Bunun arkas\u0131nda bizleri bu be\u011fenilere mahk\u00fbm eden ekonomik ve toplumsal olarak dayat\u0131lan zorunluluklar yer alabilir. Ekonomik ve k\u00fclt\u00fcrel sermayeden yoksun s\u0131n\u0131f (halk s\u0131n\u0131f\u0131) be\u011fenileri k\u00fclt\u00fcr, kozmetik al\u0131\u015fkanl\u0131klar, giyim se\u00e7imlerindeki iddial\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcmlerin erkek bedenlere yasak k\u0131larak s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131r. Beden bak\u0131m\u0131, bedenin \u201ccinsel ahlak\u0131\u201d gibi kavramlar kad\u0131nlara dayat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda bi\u00e7imlenen bedenler, ba\u015fka s\u0131n\u0131flarca (burjuva) kabul g\u00f6rmek i\u00e7in yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kan\u0131s\u0131yla d\u0131\u015flanm\u0131\u015f ve \u00f6teki olmu\u015ftur (Bourdieu, 2021, s.445-455<\/em>).<\/p>\n

Halk s\u0131n\u0131flar\u0131n\u0131n normal olarak tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc benimsemeyen bedenler, m\u00fctevaz\u0131 ve basit olan\u0131n aksi y\u00f6n\u00fcnde \u015fekillenmi\u015ftir. \u00d6zellikle zorunlu olan \u015fekillenmenin d\u0131\u015f\u0131nda bi\u00e7im bulan beden bir kad\u0131na ait ise d\u0131\u015flanma ve ele\u015ftiriler olduk\u00e7a tehditk\u00e2r olabilir.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Kaynak\u00e7a<\/p>\n

Berger, John. (2016). G\u00f6rme Bi\u00e7imleri. (Y. Salman, \u00c7ev.). \u0130stanbul: Metis Yay\u0131nlar\u0131<\/p>\n

Bourdieu, Pierre. (2021). Ayr\u0131m: Be\u011feni Yarg\u0131s\u0131n\u0131n Toplumsal Ele\u015ftirisi. (D. F\u0131rat, G. Berkkurt, \u00c7ev.). Ankara: Nika Yay\u0131nevi<\/p>\n

Tekin, Ferhat. (2015). Pierre Bourdieu Sosyolojisinde Beden Ve Habitus: Bedenle\u015fmi\u015f Habitus. Sosyal Bilimler Ara\u015ft\u0131rma Dergisi, 13, s. 85-100.<\/p>\n

Kuruo\u011flu, Huriye. (2018). D\u00fcnden Bug\u00fcne Beden Alg\u0131 ve Politikalar\u0131. Huriye Kuruo\u011flu (Ed.), Kadriye T\u00f6re \u00d6zsel (Ed.). Medya ve Beden, s.1-19. Ankara: Detay Yay\u0131nc\u0131l\u0131k<\/p>\n

Tun\u00e7el, Z. (2018). Bedensel \u00d6tekile\u015fme \u00dczerine G\u00f6rsel \u00c7\u00f6z\u00fcmlemeler. (Y\u00fcksek Lisans Tezi). Ulusal Tez Merkezi\u2019nden edinilmi\u015ftir. (488677.)<\/p>\n

Kaplan, M., Yard\u0131mc\u0131o\u011flu, M. (2020). Alan Habitus ve Sermaye Kavramlar\u0131yla Pierre Bourdieu. Habitus Toplumbilim Dergisi, 1, s. 23-38.<\/p>\n

\u00c7abar, S. (2022). Pierre Bourdieu\u2019n\u00fcn \u201cAlan, Sermaye Ve Habitus\u201d  Kavramlar\u0131 Ekseninde Covid-19 S\u00fcrecinin E\u011fitimdeki F\u0131rsat E\u015fitli\u011fine Etkisi: Denizli \u0130li \u00d6rne\u011fi (Y\u00fcksek Lisans Tezi). Ulusal Tez Merkezi\u2019nden edinilmi\u015ftir. (760007.)<\/p>\n

Byung, Chul Han. (2018). G\u00fczeli Kurtarmak. (K. Filiz, \u00c7ev.). \u0130stanbul: \u0130nsan Yay\u0131nlar\u0131<\/p>\n

\u0130nceo\u011flu, Y., Kar, A. (2010). Kad\u0131n ve Bedeni. \u0130stanbul: Ayr\u0131nt\u0131 Yay\u0131nlar\u0131<\/p>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ay\u00e7a G\u00fcne\u015f Bedenlerde Habitus ve Be\u011feni sosyal hayat\u0131n i\u00e7inde yer al\u0131r. Bireyleri, bedenleri incelerken sadece \u00f6znel a\u00e7\u0131dan de\u011fil, i\u00e7inde bulundu\u011fu toplum bak\u0131m\u0131ndan da incelemek gerekir. Bireyler, \u00e7evre etkenleriyle birlikte sahip olduklar\u0131 sermayelerce de\u011ferlendirilir. Pierre Bourdieu, sosyolojik a\u00e7\u0131dan be\u011feni kavram\u0131n\u0131n incelenmesini, sosyal psikanalize benzetmi\u015ftir. Bourdieu, bireylerin edindi\u011fi be\u011feniler b\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fcn, bir toplumun, bir s\u0131n\u0131f\u0131n i\u00e7inde bulundu\u011fu dinamiklerden, […]<\/p>\n","protected":false},"author":283014126,"featured_media":295,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1376,1381],"tags":[],"class_list":["post-69","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gorsel-sanatlar","category-kuram-deneme"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/unite-mag.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/69","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/unite-mag.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/unite-mag.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/unite-mag.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/283014126"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/unite-mag.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=69"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/unite-mag.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/69\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":882,"href":"https:\/\/unite-mag.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/69\/revisions\/882"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/unite-mag.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/295"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/unite-mag.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=69"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/unite-mag.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=69"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/unite-mag.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=69"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}