{"id":2103,"date":"2026-09-20T14:03:56","date_gmt":"2026-09-20T11:03:56","guid":{"rendered":"https:\/\/unite-mag.com\/budapestenin-kucuk-sirlari-kolodko\/"},"modified":"2026-09-20T20:16:06","modified_gmt":"2026-09-20T17:16:06","slug":"budapestenin-kucuk-sirlari-kolodko","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/unite-mag.com\/en\/budapestenin-kucuk-sirlari-kolodko\/","title":{"rendered":"Budape\u015fte\u2019nin K\u00fc\u00e7\u00fck S\u0131rlar\u0131: Kolodko Heykelleri"},"content":{"rendered":"
\n

Yaz\u0131: Nehir G\u00fcl Erfidan<\/p>\n

Budape\u015fte sokaklar\u0131na saklanm\u0131\u015f, g\u00f6z hizas\u0131n\u0131n hep biraz d\u0131\u015f\u0131nda duran minik bronz heykeller: Kolodko’lar. Nehir G\u00fcl Erfidan, bir arkada\u015f\u0131n\u0131 da pe\u015fine tak\u0131p \u015fehri ad\u0131m ad\u0131m tarayarak 14 tanesini buldu \u2014 ve bu hazine av\u0131n\u0131n asl\u0131nda bir \u015fehri g\u00f6rmenin bamba\u015fka bir yolu oldu\u011funu ke\u015ffetti.<\/strong><\/p>\n

Budape\u015fte’ye gitmeden \u00f6nce kendime bir g\u00f6rev vermi\u015ftim: Kolodko’lar\u0131 bulmak. Arkada\u015f\u0131m\u0131 da pe\u015fimden s\u00fcr\u00fckleyerek \u015fehir turumuzu adeta Pok\u00e9mon av\u0131na \u00e7evirdik. Sonunda sadece 14 tanesini bulabildik.<\/p>\n

Kolodko’lar\u0131 ararken asl\u0131nda sadece k\u00fc\u00e7\u00fck bronz heykeller bulmuyorsunuz. Her biri Ukrayna as\u0131ll\u0131 Macar heykelt\u0131ra\u015f Mih\u00e1ly Kolodko’nun \u015fehrin i\u00e7ine saklad\u0131\u011f\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck hik\u00e2yeler.<\/p>\n

Kaynaklar\u0131n aktard\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re asl\u0131nda Kolodko ilk ba\u015fta b\u00fcy\u00fck an\u0131tlar yapmak istiyordu ama izin s\u00fcre\u00e7lerinin uzun ve maliyetli olmas\u0131ndan kaynakl\u0131 \u201cgerilla sanat\u0131\u201d anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 benimsedi ve bu 10-15 cm boyutundaki k\u00fc\u00e7\u00fck minyat\u00fcr heykelleri kamuya a\u00e7\u0131k alanlara yerle\u015ftirmeye ba\u015flad\u0131.<\/p>\n

Bu heykeller \u00fccretsiz g\u00f6r\u00fclebilir. Ama g\u00f6rmesi biraz zor \u00e7\u00fcnk\u00fc genelde g\u00f6z hizas\u0131nda de\u011filler. Korkuluklarda, k\u00f6pr\u00fc kenarlar\u0131nda veya duvar \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131nda bulunabiliyorlar. Tam bir hazine av\u0131 deneyimi demek m\u00fcmk\u00fcn. Ayr\u0131ca her heykelin kendine \u00f6zg\u00fc bir hik\u00e2yesi de var. Baz\u0131lar\u0131 Macar tarihine, baz\u0131lar\u0131 \u00e7ocuk kahramanlar\u0131na, baz\u0131lar\u0131 ise siyasi olaylara g\u00f6ndermeler yap\u0131yorlar.<\/p>\n

Bunun yan\u0131nda Kolodko’lar\u0131n ilgin\u00e7 taraflar\u0131ndan biri de heykellerin bulunduklar\u0131 yerlerle kurdu\u011fu ili\u015fki. Heykelleri sadece tek ba\u015f\u0131na bir sanat eseri olarak d\u00fc\u015f\u00fcnmek yerine, onlar\u0131 \u015fehrin bir par\u00e7as\u0131 olarak g\u00f6rmek gerekiyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc baz\u0131 eserler, bulunduklar\u0131 yerden ba\u011f\u0131ms\u0131z d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde eksik kal\u0131yor. \u00d6rne\u011fin Budape\u015fte’deki k\u00fc\u00e7\u00fck Ay Arabas\u0131, Hold utca’da, yani \u201cAy Soka\u011f\u0131\u201dnda bulunuyor. Eser, Ay’a yap\u0131lan g\u00f6revlerde kullan\u0131lan ara\u00e7lara ve Macar m\u00fchendis Ferenc Pavlics’e g\u00f6nderme yaparken ayn\u0131 zamanda bulundu\u011fu soka\u011f\u0131n ad\u0131yla da k\u00fc\u00e7\u00fck bir kelime oyunu kuruyor.<\/p>\n

\"Budape\u015fte\u2019de<\/figure>\n

Benzer bir ili\u015fkiyi Franz Joseph’in k\u00fc\u00e7\u00fck heykelinde de g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcn. K\u00fc\u00e7\u00fck imparator, Szabads\u00e1g K\u00f6pr\u00fcs\u00fc \u00fczerinde bir hamakta uzan\u0131yor. K\u00f6pr\u00fcn\u00fcn ge\u00e7mi\u015fte Franz Joseph’in ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131mas\u0131 ve bug\u00fcn \u201c\u00d6zg\u00fcrl\u00fck K\u00f6pr\u00fcs\u00fc\u201d olarak an\u0131lmas\u0131, heykelin mizahi taraf\u0131n\u0131 daha da anlaml\u0131 hale getiriyor.<\/p>\n

\"Budape\u015fte\u2019de<\/figure>\n

Neden bu kadar k\u00fc\u00e7\u00fck olduklar\u0131 konusunda ise Kolodko\u2019nun yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 an\u0131msamak \u00f6nem ta\u015f\u0131yor \u00e7\u00fcnk\u00fc Kolodko\u2019ya g\u00f6re b\u00fcy\u00fck an\u0131tlar insanlara yukar\u0131dan bakar; k\u00fc\u00e7\u00fck heykeller ise insanlar\u0131 durmaya ve \u00e7evrelerini dikkatlice incelemeye davet eder. B\u00f6ylece insanlar \u015fehri farkl\u0131 bir g\u00f6zle ke\u015ffeder.<\/p>\n

\"Budape\u015fte\u2019de<\/figure>\n

Bunun ger\u00e7ekten i\u015fe yarad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kendi deneyimimde de fark ettim. Normalde bir \u015fehirde y\u00fcr\u00fcrken g\u00f6z\u00fcm\u00fcz daha \u00e7ok b\u00fcy\u00fck yap\u0131lara, meydanlara ve turistik noktalara gidiyor. Kolodko’lar\u0131 ararken ise tam tersini yap\u0131yorsunuz. K\u00fc\u00e7\u00fck ayr\u0131nt\u0131lara bakmaya ba\u015fl\u0131yorsunuz. Belki de heykellerin k\u00fc\u00e7\u00fck olmas\u0131 bu y\u00fczden \u00f6nemli. E\u011fer b\u00fcy\u00fck ve g\u00f6steri\u015fli an\u0131tlar olsalard\u0131, onlar\u0131 zaten g\u00f6rmek zorunda kal\u0131rd\u0131k. Kolodko’lar ise kendilerini bulduruyor.<\/p>\n

Ka\u00e7 tane olduklar\u0131 hakk\u0131nda da tam bir say\u0131 verilemiyor. Sanat\u00e7\u0131 zaman zaman yeni eserler ekliyor; baz\u0131lar\u0131 ise \u00e7al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 veya zarar g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in kald\u0131r\u0131l\u0131p yeniden yap\u0131l\u0131yor. Mesela benim ilk hedefim Dracula’yd\u0131. Haritaya baka baka dakikalarca arad\u0131m ama yoktu. Bir s\u00fcre yanl\u0131\u015f yerde oldu\u011fumu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. Sonra internette bir\u00e7ok ki\u015finin de onu bulamad\u0131\u011f\u0131n\u0131, hatta \u00e7al\u0131nm\u0131\u015f olabilece\u011fini okudum. O an ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131 y\u00fcz\u00fcnden sonraki her Kolodko’nun ba\u015f\u0131na giderken i\u00e7imden ayn\u0131 c\u00fcmle ge\u00e7iyordu: \u201cUmar\u0131m bu yerindedir.\u201d Neyse ki benim g\u00f6rebildiklerim yerindeydi.<\/p>\n

\"Budape\u015fte\u2019de<\/figure>\n

Bu durum asl\u0131nda Kolodko’lar\u0131n kamusal alanda bulunmas\u0131n\u0131n ba\u015fka bir y\u00f6n\u00fcn\u00fc de g\u00f6steriyor. Geleneksel bir m\u00fczede sergilenen bir eserin yerini de\u011fi\u015ftirmek veya ona zarar vermek \u00e7ok daha zor olurken, sokakta bulunan bu k\u00fc\u00e7\u00fck heykeller \u015fehir hayat\u0131n\u0131n i\u00e7inde olduklar\u0131 i\u00e7in korunmaya daha a\u00e7\u0131k hale geliyorlar. Bir yandan herkesin ula\u015fabilece\u011fi kadar \u00f6zg\u00fcrler, di\u011fer yandan bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fck onlar\u0131 kaybolmaya veya zarar g\u00f6rmeye de a\u00e7\u0131k hale getiriyor.<\/p>\n

Ama \u00e7o\u011fu turistin de ilgisini \u00e7ekti\u011fi i\u00e7in baz\u0131lar\u0131n\u0131 bulup g\u00f6rmek ve foto\u011fraf\u0131n\u0131 \u00e7ekmekte zorland\u0131m ne yaz\u0131k ki. Herkes foto\u011fraf\u0131n\u0131 \u00e7ekmek istedi\u011fi i\u00e7in dibinize girip ba\u015f\u0131n\u0131zda bekleyebiliyorlar.<\/p>\n

\"Budape\u015fte\u2019de<\/figure>\n

Asl\u0131nda bu ilginin sadece Budape\u015fte ile s\u0131n\u0131rl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcn. Kolodko’nun k\u00fc\u00e7\u00fck heykelleri sanat\u00e7\u0131n\u0131n do\u011fdu\u011fu Ujhorod ve Ukrayna’n\u0131n Zakarpatya b\u00f6lgesinde oldu\u011fu gibi, Macaristan’\u0131n farkl\u0131 \u015fehirlerinde ve ba\u015fka \u00fclkelerde de bulunuyor. Polonya, Almanya, Slovenya ve G\u00fcney Kore bunlardan baz\u0131lar\u0131.<\/p>\n

Farkl\u0131 \u015fehirlerde bulunmalar\u0131 da Kolodko’nun eserlerinin ilgin\u00e7 bir ba\u015fka \u00f6zelli\u011fini ortaya \u00e7\u0131kar\u0131yor. \u00c7\u00fcnk\u00fc sanat\u00e7\u0131 her \u015fehirde ayn\u0131 hik\u00e2yeyi anlatm\u0131yor. Bulundu\u011fu yerin tarihini, k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc, g\u00fcndelik hayat\u0131n\u0131 veya o \u015fehirle \u00f6zde\u015fle\u015fmi\u015f karakterleri kullanarak yeni hik\u00e2yeler olu\u015fturuyor. B\u00f6ylece heykeller sadece sanat\u00e7\u0131n\u0131n tarz\u0131n\u0131 de\u011fil, bulunduklar\u0131 \u015fehrin haf\u0131zas\u0131n\u0131 da ta\u015f\u0131yor.<\/p>\n

\u015eehri gezerken bir anda kar\u015f\u0131n\u0131za bu k\u00fc\u00e7\u00fck heykellerin \u00e7\u0131kmas\u0131 \u00e7ok tatl\u0131. Ama s\u0131rf Kolodko’lar\u0131 bulmak i\u00e7in gezmek de \u00f6yle.<\/p>\n

\"Duvar<\/figure>\n

Belki de bu y\u00fczden Kolodko’lar\u0131 daha geni\u015f bir kamusal sanat anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n par\u00e7as\u0131 olarak d\u00fc\u015f\u00fcnmek m\u00fcmk\u00fcn. D\u00fcnyan\u0131n farkl\u0131 \u015fehirlerinde sanat\u00e7\u0131lar galerilerin ve m\u00fczelerin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131karak eserlerini insanlar\u0131n g\u00fcnl\u00fck hayat\u0131n\u0131n i\u00e7ine yerle\u015ftiriyor. Sokak sanat\u0131, kamusal sanat ve gerilla sanat\u0131 farkl\u0131 \u015fekillerde kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kabiliyor.<\/p>\n

Kolodko’nun yapt\u0131\u011f\u0131 \u015fey ise bunlar\u0131n i\u00e7inden \u00f6zellikle k\u00fc\u00e7\u00fck heykelleri ve \u015fehir haf\u0131zas\u0131n\u0131 bir hazine av\u0131 deneyimiyle birle\u015ftirmesiyle ayr\u0131l\u0131yor. Sanat eseri kendisini size g\u00f6stermek i\u00e7in ba\u011f\u0131rm\u0131yor. Tam tersine saklan\u0131yor. Siz onu buldu\u011funuz anda ise sadece heykele de\u011fil, bulundu\u011fu soka\u011fa da bakmaya ba\u015fl\u0131yorsunuz.<\/p>\n

Bu y\u00fczden Kolodko’lar\u0131 aramak asl\u0131nda bir \u015fehri farkl\u0131 bir \u015fekilde gezmek anlam\u0131na geliyor. B\u00fcy\u00fck meydanlar, \u00fcnl\u00fc binalar ve turistik noktalar yerine \u015fehrin k\u00fc\u00e7\u00fck ayr\u0131nt\u0131lar\u0131na odaklan\u0131yorsunuz. Bir heykelin pe\u015finden gitti\u011finizde, hi\u00e7 planlamad\u0131\u011f\u0131n\u0131z bir soka\u011fa girebiliyor ve normalde fark etmeyece\u011finiz bir yeri ke\u015ffedebiliyorsunuz.<\/p>\n

Umar\u0131m gerilla sanat\u0131n\u0131 yak\u0131n bir zamanda T\u00fcrkiye\u2019nin farkl\u0131 \u015fehirlerinde de g\u00f6rebiliriz. Gezmeyi sevenler i\u00e7in \u00e7ok e\u011flenceli bir ke\u015fif deneyimi olaca\u011f\u0131na eminim.<\/p>\n

Kolodko’lar\u0131 Google Haritalar\u2019da \u2018Kolodko\u2019 yazarak da konumlar\u0131n\u0131 ve foto\u011fraflar\u0131n\u0131 bulabilirsiniz. Ben arkada\u015f\u0131m\u0131 sokaklarda Kolodko aramaya s\u00fcr\u00fcklerken hepsini i\u015faretlemi\u015ftim. Siz de benim gibi \u201cAcaba burada m\u0131?\u201d diye saatlerce dola\u015fmak istemiyorsan\u0131z, haritay\u0131 buraya b\u0131rak\u0131yorum.<\/p>\n

\"Budape\u015fte\u2019de<\/a><\/p>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Budape\u015fte sokaklar\u0131na saklanm\u0131\u015f, g\u00f6z hizas\u0131n\u0131n hep biraz d\u0131\u015f\u0131nda duran minik bronz heykeller: Kolodko’lar. Nehir G\u00fcl Erfidan, bir arkada\u015f\u0131n\u0131 da pe\u015fine tak\u0131p \u015fehri ad\u0131m ad\u0131m tarayarak 14 tanesini buldu \u2014 ve bu hazine av\u0131n\u0131n asl\u0131nda bir \u015fehri g\u00f6rmenin bamba\u015fka bir yolu oldu\u011funu ke\u015ffetti.<\/p>","protected":false},"author":283014123,"featured_media":2097,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1376,1414],"tags":[],"class_list":["post-2103","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gorsel-sanatlar","category-kent-mimari"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/unite-mag.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2103","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/unite-mag.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/unite-mag.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/unite-mag.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/283014123"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/unite-mag.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2103"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/unite-mag.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2103\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2108,"href":"https:\/\/unite-mag.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2103\/revisions\/2108"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/unite-mag.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2097"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/unite-mag.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2103"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/unite-mag.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2103"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/unite-mag.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2103"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}