Çocukluk Yoruldu! Ya sonra?

Popüler kültür

Çocukluk Yoruldu! Ya sonra?

Melike Serin

2 May 2025

Leyla Er­sen Kı­lınç­kaya

Ya­sir Yur­toğlu’nun “Kendi Ken­dime Ka­la­mı­yo­rum” baş­lıklı ser­gisi, sa­nat­çı­nın ço­cuk­luğu başta ol­mak üzere ki­şi­sel ta­ri­hine ka­zın­mış iz­leri yan­sıt­tığı ça­lış­ma­lar üze­rin­den bizi kendi ço­cuk­luk trav­ma­la­rı­mızı göz­den ge­çir­meye da­vet edi­yor. Sa­nat­çı­nın kur­gu­sal­lık­tan uzak, sa­mimi ça­lış­ma­ları bir sa­ğal­tım aracı ola­rak or­taya çı­kı­yor.

Sa­nat­çı­nın en çar­pıcı ça­lış­ma­la­rın­dan “I am wa­i­ting for daddy to buy some jelly be­ans” (Ba­ba­mın bana je­li­bon al­ma­sını bek­li­yo­rum) da, kuir kim­liği do­la­yı­sıyla ba­bası ile olan iliş­ki­sinde ya­şa­dığı öte­ki­leş­ti­rilme ve psi­ko­lo­jik şid­dete ma­ruz kalma du­ru­munu bir ço­cuk­luk anı­sını sem­bo­lize ede­rek dışa vu­ru­yor. Ah­şap plaka üze­rine re­çine bazlı iç cephe ak­ri­lik du­var bo­yası, kur­şun ka­lem ve ha­mur kul­la­na­rak can­lan­dır­dığı ayak fi­gü­ründe çü­rü­meye yüz tut­muş olan uzuva dik­kat­leri çe­ker­ken bir yan­dan has­ta­nede ba­kım ver­diği  ba­ba­sı­nın ya­şa­dığı fi­zik­sel sü­reci gör­sel­leş­ti­rir­ken bir yan­dan da bu kar­şı­lık­sız sevgi ve şef­kat ha­lini ço­cuk­lu­ğunda ya­şa­dığı ha­yal kı­rık­lığı duy­gu­suyla pe­kiş­ti­ri­yor. Fa­kat ne ya­zık ki, bu fi­zik­sel çü­rüme kendi ca­nın­dan olana bile yö­nel­ti­len ay­rım­cı­lı­ğın ge­tir­diği çü­rü­me­nin me­ta­foru ha­line ge­li­yor.

Sa­nat­çı­nın ço­cuk­luk gün­le­ri­nin geç­tiği Çu­buk Ba­rajı’nı kö­mür ve ka­ra­ka­lemle im­ge­le­diği gro­tesk doğa gö­rün­tü­leri, ya­şa­tıl­dığı ka­ran­lık duy­gu­ları yan­sı­tı­yor. Ay­rıca, sa­nat­çı­nın ger­çek­leş­tir­diği per­for­mansta ken­dine bir koza ör­düğü, “sak­lan­dığı” müş­te­mi­lat oda­sında be­de­nine uy­gu­la­dığı be­ton, top­rak gibi ele­ment­lerle öf­keyi ken­dine yön­len­di­ri­yor gibi gö­zükse de, bi­rey­sel bir arınma ya­şa­dığı, kendi kim­li­ğini acı­lar­dan arın­da­rak ye­ni­den inşa et­tiği id­dia edi­le­bi­lir.

Karanlık bir odada duvardaki perdeli projeksiyon ve önündeki tüplü televizyonda gösterilen video çalışmaları

Bu nok­tada, kuir es­te­tik kav­ra­mın­dan bes­le­ne­rek bir çı­kış yolu öne­re­lim! Ju­dith Hal­bers­tam Kuir Çu­val­la­ma­nın Sa­natı’nda da­ya­tı­lan he­te­ro­sek­sü­el­li­ğin ka­pi­ta­lizmde ba­şarı ve ye­rine ge­tir­meye dair bir man­tıkla ilinti ku­ru­la­rak yü­cel­til­di­ğini, eş­cin­se­lin ise uy­gun aşkı ya­şa­mak­tan aciz ve top­lum­sal­lık, iliş­ki­sel­lik, aile, seks, arzu ve tü­ke­tim ara­sın­daki mü­na­sip bağ­ları ku­ra­ma­yan biri ola­rak be­lir­le­di­ğini vur­gu­lar.  “Ba­şa­rı­sız­lığa, iler­le­me­nin yok­lu­ğuna ve ka­ran­lı­ğın belli bir bi­çi­mine tes­lim olan bu mu­ay­yen etos bir ne­ga­tif­lik, qu­eer es­te­tik ola­rak ad­lan­dı­rı­la­bi­lir.” Re­sim­ler ara­cı­lı­ğıyla or­taya çı­kan bu sözde ne­ga­tif­liği ve ka­tar­sisi hem bi­rey­sel hem de ko­lek­tif an­lamda bir iyi­leş­meye dö­nüş­tü­re­bi­li­riz! Yur­toğlu’nun dı­şa­vu­rum­ları, hem bu ka­ran­lık es­te­ti­ğin ge­rekl­li­li­ğini bize ha­tır­la­tır­ken hem de ko­lek­tif ola­rak ki­şi­sel ka­tar­sis­le­rin ve ye­ni­den in­şa­la­rın ya­ra­tıcı ve iyi­leş­ti­rici sü­reç­lere dö­nüş­me­sine yar­dımcı ola­bi­lir! Haydi baş­la­ya­lım!

İlgili yazılar

Bütün yazılar

Kaçırma

Görsel Sanatlar

Sanatta abject (iğrenç) beden üzerine

Abject kelimesinin Türkçe’de birçok karşılığı vardır. Bunlar; küçük düşürücü, adi, berbat (bir durum), son derecede…

Ayça Güneş18 May 2025